Orðaforði.
Eitt af því nauðsynlegasta sem maður lærir í nýju tungumáli þegar maður býr í landinu – fyrir utan “takk” – er matartengdur orðaforði. Ég man ennþá eftir því þegar ég fór fyrst í búðina í Prag 2003 og endaði á því að kaupa frekar fátt, því að jógúrtið var allt með dularfullu bragði, það voru til svona sextíu tegundir af osti og enginn þeirra var merktur “venjulegur ostur”, maður kaupir ekki skinkubréf hér, heldur biður um grömm af skinku í kjötborðinu o.s.frv.
Nútildags er ég leiknari í þessu. Ég er engan veginn altalandi í matvörubúðinni – mér hættir til að afskrifa hluti í flokka, til dæmis. Jahoda eru jarðarber, en svo kann ég heilan helling af orðum sem ég þýði bara í huganum sem “einhverskonar ber”. Sama með brauð og baunir.
Hvað varðar veitingastaði er ég líka nokkuð sleip. Ég er með stöku “ekki undir nokkrum kringumstæðum” orð – það borgar sig að vita að ‘játra’ er lifur, því Tékkar borða frekar mikið af lifur. Maður þarf líka á ákveðnum stöðum að gæta sín á hlutum eins og ‘králík’ sem er kanína, og maður pantar eitthvað sem er ‘držskový’ ekki nema einusinni – það er eitthvað sem er gert úr svínafitu. Mín lífsreynsla var af spekk-súpu. Mæli ekki með því.
Nemendakaffiterían í næsta húsi er hinsvegar alveg sérstaklega dularfull fyrir mér. Mig grunar að allir réttirnir á matseðlinum séu nefndir eitthvað eins og “Provencal pottréttur”, “Paradísarrúlla” eða “Biskupssteik”, sem er náttúrlega gjörsamlega vonlaust fyrir fólk sem er ekkert spes í málinu, því jafnvel þó mér takist að komast til botns í því hvað maturinn heitir þýðir það ekki að ég viti hvað maturinn er – ég vil að maturinn heiti það sem hann heitir, takk.
Þetta nafngiftaflóð er líklega allt til þess að breiða yfir hvað maturinn er… ég segi ekki vondur en… jah. Mexikanskur kjúklingur = kjúklingur + baunir + sósa. Franskur kjúklingapottréttur = kjúklingur + paprika + sósa. Kjúklingur í indversku karrí = kjúklingur + laukur + æpandi gul sósa. Mér er fyrirmunað að botna í hvernig maturinn getur litið út eins og þú hafir misst karrístaukinn ofan í pottinn en samt verið eins á bragðið og Provencal kjúklingur (kjúklingur+sveppir+glær sósa). Mig er farið að gruna að matarlitur komi við sögu einhversstaðar í framleiðsluferlinu.
Eftir að orðið hafði komið upp nokkrum sinnum og eina VERULEGA áhugaverða tilraun á þriðjudagskvöldi fór ég loksins heim og fletti orðinu ‘závitek’ upp í orðabókinni. Það reyndist vera rúlla. Ég held að ‘závitek’ sé notað þegar þeir vilja helst ekki segja manni hverskonar kjöt er um að ræða, því þeir komast upp með að kalla hlutina bara ‘moravíurúlla’ eða ‘bæheimsrúlla’ eða eitthvað þaðan af asnalegra.
Ójæja. Maður getur allavega alltaf borðað hrísgrjónin eða kartöflurnar. Og þetta er ódýrt, meðalverð á máltíð er í kringum 90 kr ísl.
+++
Talandi um orðaforða, er sanngjarnt að þegar við byrjum að tala um veðrið í tékkneskutíma komast allir hinir upp með að segja “haust er uppáhalds árstíðin mín því laufin verða gul” eða “mér þykir langmest gaman á sumrin því þá er hlýtt” í orðaforðaæfingum um veðrið, en ég þarf að geta sagt “zemětřesení” (jarðskjálfti) og “sopeční erupce” (eldgos) ?
Mér finnst það ekki sanngarnt. Sérstaklega því mér finnst alveg hrikalega erfitt að muna “zemětřesení”.
Og hvað er þetta með að hafa bara eitt orð yfir vind? Það dugar engan veginn.
Mér finnst hinsvegar pínulítið fyndið að ef maður flettir upp “jarðskjálfti” í tölvuorðabókinni er möguleiki númer tvö orðið ‘katastrofa’. “Það var katastrofa á Íslandi í gær! Bara lítil!” Ehe.
+++
Það er byrjað að snjóa og orðið frekar kalt úti. Tölurnar duttu allar af kápunni minni eina ferðina enn og ég er búin að vera í þykku flíspeysunni í staðinn þangað til að ég man einhverntíman eftir að setja þær allar á aftur. Það er orðið pínu jólalegt hér og ég er farin að velta jólagjöfum fyrir mér. Í ár er Marteinn elskulegur bróðir minni stærsti hausverkurinn (yfirleitt er það afi) – hann er nefnilega að útskrifast sem stúdent þann 21. des, svo eru jól, og svo verður hann tvítugur þann 31. des. Þannig að það er ekki nóg með að það þurfi að kaupa tvöfaldar gjafir handa honum eins og venjulega, heldur ÞREFALDAR og tvær þeirra eru fyrir merkisviðburði. Pirr!
+++
Nú er farið að líða að ritgerðaskilum. Ég hef ekki miklar áhyggjur, allavega ekki enn. Vona að ég endi ekki sem titrandi taugahrúga heima á Íslandi um jólin eftir fjórfaldar náttvökur eða eitthvað… það væri súrt.
En á þeim nótunum á ég nefnilega að skila tveimur hlutum í næstu viku og ég þarf að halda áfram að vinna í þeim. Ef einhver veit eitthvað um;
- Hvort Íslendingar eigi að taka upp Evru
- Washington sáttmálann um efnahagsþróun
- Jóhannes Pál páfa II
… má hinn sami hafa samband. Eins ef einhver er með brill hugmyndir að ritgerðarefni sem tengist menningu á miðöldum og passar inn í þemað “átök og/eða samvinna”.
Kveðja, EA.
